در بدن انسان دستگاه‏هاى مختلف و متنوعى وجود دارد كه هر يك در انجام وظيفه‏‌اى مختص به خود مشغول فعاليت است.

چشم براى ديدن و گوش براى شنيدن و بينى براى تنفس و بوئيدن و زبان براى چشيدن و دست و پا براى أخذ نمودن و راه رفتن است هر يك از اين اعضاء در انجام وظيفه خود ساعى و كوشاست ولى نيروى خود را از نقطه نظر حيات مادى از قلب ميگيرد.

قلب خون را به تمام اعضاء و جوارح ميرساند و در هر لحظه بدانها حيات نوينى ميدهد و خون تازه به وسيله ارسال قلب آنها را زنده و با نشاط نگاه ميدارد، بطوريكه اگر در يك لحظه قلب متوقف گردد و از سركشى و سرپرستى خود باز ايستد اين اعضاء زنده و شاداب به صورت مرده و كدر درآمده تمام خواص خود را از دست می ‏دهند.

چشم نمی بيند، گوش نمی ‏شنود، دست‏ حركت ندارد، پا نيز مرده و بی‏حس می ‏گردد.

بنابراين فائده قلب همان عنوان سرپرستى و زعامت و ايصال حيات به اين اعضاء تحت ‏حيطه اوست، كسى نمی ‏تواند بگويد ما به قلب نياز نداريم زيرا از قلب كارى ساخته نيست، نه می‌بيند و نه می ‏شنود و نه سخن می‌گويد و نه می‌نويسد و نه و نه...

ما چشم داريم و با چشم می‌بينيم، و گوش داريم و با گوش می ‏شنويم، و زبان داريم و با او می ‏گوئيم، و دست داريم و با او می ‏نويسيم.

اين سخن بی‏جا و غلط است چون چشم بدون قلب و گوش بدون قلب و زبان بدون قلب مرده و صفر است، آن بينائى كه در چشم، و شنوائى كه در گوش است‏ به علت نيروى قلب است. چشم در هر آن مواجه با هزاران آفت و فساد خارجى

ص 7

‏است و همچنين گوش و ساير اعضاء، چون مرتباً قلب از مراقبت‏ خود دريغ ننموده و دائماً خون به عنوان غذا و دوا و دافع دشمنان خارجى و عوامل موجب فساد و ميكرب‏هاى مهلكه می ‏فرستد.

لذا چشم و گوش در تحت ولايت‏ سلطان قلب زنده و پاينده‏‌اند قلب دستگاه معدل و تنظيم كننده قوا و حيات بخشنده اعضاى انسان است.

و اما از نقطه نظر معنى، مغز و دستگاه مفكره منظم كننده اين قوا و اعضاء مى‏‌باشد،

چشم فقط می ‏بيند يعنى در اثر انعكاس نور، صورتى از شيئى مرئى در حديبيه و عدسى چشم منعكس می ‏گردد، اما اين صورت چيست و با او چكار بايد كرد، اين وظيفه چشم نيست، اين كار مغز است كه اين صورت را گرفته و روى او حساب می ‏كند و از اين صورت بهره‌‏بردارى می ‏نمايد.

و لذا كسانيكه مست‏ شده‏‌اند يا بی‏هوش و يا ديوانه گشته‏‌اند در چشم آنان نقصانى به وجود نيامده است چشم كاملاً سالم و در منعكس نمودن شعاع و پديدار نمودن صورت مرئى بسيار صحيح و بجا كار مى‏كند ولى چون دستگاه مغز و مفكره از كار خود دست كشيده و به وظيفه خود عمل نمى‏كند. سلسله اعصاب اين صورت را كه به مغز تحويل می ‏دهند مغز نمى‏تواند آن را بشناسد و آن را در محل خود اعمال كند .

لذا ديده می ‏شود كه شخص مست‏ خواهر و مادر خود را به جاى عيال خود می ‏گيرد و در صدد تعدّى به آنان برمی ‏آيد، در معبر عام لخت و عريان حركت می ‏كند و نمی ‏تواند تشخيص دهد كه صورت معبرى را كه سابقاً در قواى ذهنيه خود محفوظ داشته است‏ با اين صورت معبر فعلى تطبيق كند و سپس حكم به عدم جواز حركت در حالت عريان بودن در معبر نمايد.

شخص مست، هرزه می ‏گويد، عربده مى‏كشد، در نزد بزرگان كارهاى سخيف و ناروا مى‏كند، از خوردن كثافات و خبائث دريغ ندارد و از جنايات خوددارى نمی ‏كند، با آن كه قواى سامعه و ذائقه و لامسه او كار خود را انجام می ‏دهد، لكن چون دستگاه كنترل و تنظيم مغز خراب شده است لذا نه تنها نمی ‏تواند از اين چشم بينا و گوش شنوا و دست توانا بهره‌‏بردارى كند بلكه به عكس آنان را در راه هلاكت و فساد مصرف نموده و به وسيله آنان تيشه به اصل شاخ و بن هستى خود می ‏زند.

ص 8

بنابراين وجود دستگاه مغز نيز براى استخدام اين اعضاء و جوارح و به كار بستن هر يك از آنان در موقع لزوم و تطبيق صور حاصله با صور محفوظه سابقه و احكام صحيحه مترتبه بر آنست، بطوريكه در شخص مجنون كه قواى عاقله خود را از دست داده است هيچ نتيجه صحيحى از ديدار و گفتار و كردار او مترتب نمی ‏شود.

از انسان بگذريم در حيوانات نيز قلب و مغز وجود دارد و بدون آن هيچ حيوانى حتّى حيوانات تك سلولى نمی ‏توانند به وظيفه خود ادامه دهند و براى ادامه حيات و زندگى خود در تلاش باشند.

در جمادات نيز آنچه آنها را در تحت ‏خاصيت و كيفيت واحد قرار می ‏دهد، و راسم وحدت آنان است همان روح و نفس واحدى است كه در آنان سارى و جارى بوده و بهمين علّت داراى خاصيت واحد بوده و اثرات واحدى از آنان مشهود است.

اتفاقا در فن تكنيك و ماشين ‏سازى از اين موضوع استفاده نموده و با ايجاد دستگاههاى تنظيم كننده و معدِّله توانسته‏‌اند حركت چرخها و موتورها را تنظيم كنند.

ساعت را كه كوك می ‏كنيم در اول فشار فنر قوى است و می ‏خواهد چرخ دنده‌‏ها را بسرعت‏ حركت دهد و چون فنر باز می ‏شود و فشارش ضعيف می ‏گردد می ‏خواهد چرخها را بكندى حركت دهد، در ساعت دستگاهى بنام پاندول می ‏گذارند كه حركت را تنظيم نموده و چه فشار فنر قوى و چه ضعيف باشد در هر حال ساعت‏ به يك منوال حركت نموده و وقت را بطور صحيح تنظيم می‌كند.

در ماشين‏هاى بخار كه كارخانه‏‌هاى بزرگ را بكار می‌اندازد اگر دستگاه معدّل نباشد تمام ماشينها خرد و خراب خواهند شد، چون ديگ بخار در هنگام جوشش، بخار زياد توليد نموده و اگر اين بخار مستقيماً به پشت پيستونها وارد شود چرخ طيار شتاب گرفته و با سرعت‏ سرسام‏ آورى ماشين را خرد خواهد نمود، و نيز در وقتيكه در ديگ بخار حرارت كمتر مى‏شود ممكنست‏ سرعت كم شود.

لذا هميشه در دستگاهى بخار اضافى را براى مواقع كمبود ذخيره می ‏كنند و دستگاهى بنام معدِّل و رگولاتور بين لوله‌‏هاى متصل به ديگ و بين پيستونها قرار می ‏دهند تا هميشه بخار را به مقدار معيّن نه كم و نه زياد به پشت پيستونها رهبرى كند، اين دستگاه در وقتى كه بخار بسيار است زيادى آن را خودبخود در دستگاه ذخيره می ‏فرستد و از وارد شدن آن به موتورها جلوگيرى می ‏نمايد و در وقتى كه بخار كم‏

ص 9

است از دستگاه ذخيره، بخار ذخيره شده را می ‏گيرد و با بخار فعلى توأماً به موتورها می ‏فرستد و لذا خودبخود هميشه موتورها آرام و منظم حركت نموده در يك سرعت‏ خاص مورد نياز به حركت در می ‏آيند.

در جامعه بشرى براى تبديل قوا و تنظيم امور و رفع اختلافات بين مردم و جلوگيرى از تعديات به حقوق فرد و اجتماع و رهبرى نمودن تمام افراد را به مقصد كمال و منظور از آفرينش و كاميابى از جميع قوا و سرمايه‏‌هاى خدادادى احتياج به معدِّل صحيح منظِّم است و الاّ جامعه از هم گسيخته می ‏شود و از سرمايه حيات بهره‌‏بردارى نخواهد نمود.